Protest in Castricum

1993, Ruiterweg. Protest tegen verkeersplannen in het centrum.

Nieuwe expositie in De Duynkant

Castricum protesteert!

Na de succesvolle expositie over de verdwenen Duinkant komt Werkgroep Oud-Castricum nu met een bijzondere opvolger: Protesten in Castricum. Het behandelt in beeld en geluid acties en demonstraties die de afgelopen 50 jaar in onze gemeente zijn gehouden. Van landelijke manifestaties waarop hier werd ingehaakt tot kleine acties in het dorp, de wijk of de straat. Van Kabouterprotesten tot protesten tegen de opheffing van buslijn 164. De tentoonstelling is samengesteld met hulp van diverse oud-actievoerders die hun ervaringen en beeldmateriaal inbrachten. Het resultaat is een rijke verzameling materiaal die veel herinneringen oproept. Er draait ook een film van Anton Visser over de Kabouteracties, de oprichting van De Bakkerij, de vernieuwing van de Dorpsstraat, het Bakkerspleintje, etc. De opening van de expositie is op zondag 21 oktober om 13.30 uur in De Duynkant, Geversweg 1b, en wordt verzorgd door Bernhard van den Boogaard, met muziek van Toon Hollander. Beiden zijn oud-Kabouter.

Open Dagen

De expositie loopt van 21 oktober tot februari 2019 en is te zien op de bekende Open Dagen van Oud-Castricum, elke 1e en 3e zondag van de maand. Openingstijden zijn van 13.30 uur tot 16.00 uur en iedereen is welkom. Dat geldt natuurlijk vooral voor nieuwe donateurs die ons werk de komende tijd willen ondersteunen. De entree is voor donateurs gratis, de overige bezoekers betalen 1 euro.

Persbericht van Jan Possel, PR.

Verhalen rond de Hoogovenbus

In de Week van de Industriecultuur, van 20 t/m 28 oktober, zal een speciale Hoogovenbus op verschillende plekken in Noord Holland staan, zoals op zondag 28 oktober van 10 tot 12 uur bij het Huis van Hilde. De bus komt verhalen ophalen over werken bij De Hoogovens. De inrichting van de bus, met veel tastbare herinneringen, zal het geheugen van de bezoekers zeker opfrissen.

Toegang tot de bus ‘betaalt’ u met een mooi verhaal of een mooie herinnering. We nodigen iedereen van harte uit om ons te bezoeken als de bus in de buurt is. Een ieder kan zich laten inspireren door de inrichting van de bus, het uitwisselen van verhalen en het vertellen van de eigen herinneringen. Naast oud-medewerkers en hun partners en verdere familie is iedere geïnteresseerde welkom om de bus te komen bekijken. De koffie staat klaar.

Diverse lokale radio- en TV-stations zullen opnames maken in de bus en ook de lokale pers zal verhalen vastleggen, zodat deze niet verloren gaan. Op de website  van stichting Kist is al een eerste selectie van boeiende verhalen te lezen.


Meer informatie? Lees verder …

Persbericht van Stichting Kist

Lezing over de vroege oecumene in Holland, Alkmaar 1586

Op 3 november a.s. houdt Dr. Jurjen vis een lezing in de abdij winkel van de Abdij van Egmod over de vroege oecumene in Holland, Alkmaar 1586.

Al in de eerste jaren van de Tachtigjarige oorlog kwam het voor dat katholieken en hervormden samenleefden. Bijvoorbeeld in het Alkmaarse provenhuis van Paling en Van Foreest. Nota bene, een paar jaar nadat de katholieke gemeenschap van Alkmaar zware klappen waren toegebracht.

In 1566 waren zes Alkmaarse franciscanen opgehangen, in 1572 was de parochiekerk in hervormde handen overgegaan en een jaar later waren de pastoor en de kapelaan aan de galg geëindigd. In 1573 verboden de Staten van Holland voor het hele gewest de uitoefening van de katholieke religie en tien jaar later erkenden ze de hervormde religie als enige officiële religie.

Hoe was de Alkmaarse oecumene ontstaan? Hoe zag de samenleving op het hofje eruit? Was de oecumene een succes? Een fascinerende zoektocht in het dagelijkse leven van het einde van de zestiende eeuw.

Dr. Jurjen Vis is historicus en musicus. Hij maakte naam met zijn onderzoek naar de abdij van Egmond en de sociale en religieuze geschiedenis van Alkmaar, Amsterdam en Den Haag. Hij is ook biograaf van Nederlandse componisten uit de 19de en 20ste eeuw. Momenteel werkt hij aan een religiegeschiedenis van Noord-Kennemerland.

Locatie: Abdijwinkel van Egmond, Egbertzaal
 Vennewatersweg 27 A Egmond-Binnen
Datum: 3 november 2018
Tijd: 14.00 uur – 16.00 uur
Toegang: 10 euro
Deelnemers: minimaal 20, maximaal 50
Aanmelden: abdijvanegmond.nl/bezinningsaanbod/lezingen
Contact: 072-5062786
Email: boeken@abdijkaarsen.nl

Bericht van de Abdij van Egmond

Kleine briefjes met grote gevolgen

Regionaal Archief Alkmaar. Illustratie: Eric Coolen.

Polsstokbriefjes uit 1573 verkiesbaar gesteld

Alkmaar—In het huidige Noord-Holland vindt vijf jaar na het uitbreken van de Opstand een belangrijke gebeurtenis plaats. Alkmaar wordt zeven weken lang belegerd door de Spanjaarden, en op acht oktober 1573 als eerste stad bevrijdt van het Spaanse juk. De zogenaamde polsstokbriefjes speelden daarbij een belangrijke rol. Twee van die kleine, 445 jaar oude briefjes hebben de tand des tijds doorstaan en worden bewaard in het Regionaal Archief te Alkmaar. Ze doen nu mee aan de landelijke verkiezing van het (archief)stuk van het jaar, die dit jaar het thema “Opstand” heeft.

De voorzijde van een van de twee bewaarde polsstokbriefjes.
De voorzijde van een van de twee bewaarde polsstokbriefjes. Hierin vragen de Alkmaarse stadsbestuurders en de in de stad aanwezige geuzen om zo snel mogelijk soldaten naar Alkmaar te sturen en om de zeedijken in de omgeving snel door te steken.

Het Regionaal Archief heeft de polsstokbriefjes opgegeven als stuk van het jaar omdat de kleine briefjes grote gevolgen hadden voor de geschiedenis van Alkmaar, de regio en uiteindelijk van heel Nederland. Mede dankzij deze briefjes werd Alkmaar de eerste stad in de Republiek die een Spaanse belegering doorstond. De opstandelingen raakten nu, na de nederlaag van Haarlem, weer aan de winnende hand. Vandaar de bekende kreet “van Alkmaar de victorie!” Stemmen op stuk van het jaar kan tot en met 31 oktober, via stukvanhetjaar.nl/alkmaar.

De achterzijde van een van de twee bewaarde polsstokbriefjes.
De achterzijde van een van de twee bewaarde polsstokbriefjes. De
Alkmaarse stadsbestuurders en de in de stad aanwezige geuzenleiders ondertekenden het briefje, waarin ze aangeven verbaasd te zijn dat de geuzen nog geen poging hebben gedaan de stad te bevrijden van het Spaanse beleg – en oproepen om dat wel te doen.

De polsstokbriefjes danken hun naam aan de manier waarop ze werden vervoerd: in het uitgeholde uiteinde van de polsstok die de boodschapper bij zich had tijdens zijn tocht. De briefjes bevatten noodkreten vanuit Alkmaar. De stad dreigde in Spaanse handen te vallen en de geuzen moesten te hulp schieten – de Alkmaarders maakten duidelijk dat een eventuele nederlaag bij uitblijven van hulp volledig de schuld van de geuzen zou zijn. De zeedijken moesten doorgestoken worden, zodat de Spanjaarden door het wassende water hun beleg moesten afbreken. Iets wat voor de bewoners van de ondergelopen gebieden een zware tol eiste. Zo geschiedde.

De documenten werden vanuit Alkmaar naar het slot van Schagen gesmokkeld. Daar had de belangrijkste geuzenleider in de regio, Diederik Sonoy, zijn hoofdkwartier opgezet. Er werden meerdere koeriers de stad uitgestuurd, maar de bekendste is wel stadstimmerman Maarten Pieterszoon van der Mey. Zijn standbeeld staat naast de Grote Kerk in Alkmaar. Meer informatie over de polsstokbriefjes en het beleg is te vinden via regionaalarchief.nl/polsstokbriefjes.

Ter ere van de polsstokbriefjes en hun deelname aan de verkiezing heeft het Regionaal Archief een variant van ganzenbord laten maken: geuzenbord. Deelnemers moeten zo snel mogelijk met hun polsstokbriefje vanuit Alkmaar naar het slot te Schagen komen. Het spel is vanaf 1 oktober gratis op te halen bij het Regionaal Archief (Bergerweg 1, Alkmaar) en spellenspecialist De Spellentoren (Koningsweg 28, Alkmaar).

Persbericht Regionaal Archief Alkmaar

Wie was Gabriël Benjamin?

Herfstbeeld van de sinds 1963 gesloten begraafplaats op landgoed Duin & Bosch.

Mysterieus graf maakt nieuwsgierig

[BAKKUM] Een exotische zendeling uit Koerdistan overleed in 1917 op Duin & Bosch, al na een week en pas 34 jaar oud. Ruim honderd jaar bleef zijn graf ongeschonden maar werd niet eerder ontdekt. Peter van Eerden begon een speurtocht en licht een tip van de sluier.

Op de vervallen begraafplaats van het voormalige “Gesticht Duin en Bosch” (D&B) wordt het oog als vanzelf getrokken naar het monumentale graf van dokter Jacobi, de eerste directeur-geneesheer die in 1915 overleed. Echter, het graf ernaast werd niet eerder ontdekt, in meer dan honderd jaar, niet door medewerkers of bezoekers, noch door spelende kinderen of vandalen. Op de gave steen – wat weggezakt en verscholen tussen groen – staat een intrigerend opschrift: “Gabriël Benjamin uit Koerdistan overl. 28 april 1917”. Wie was deze man, ver van huis begraven, prominent in het vak voor dokters en stafpersoneel?

De auteur bij de opname van een film over Duin & Bosch; rechts de grafsteen van Gabriël Benjamin.
De auteur bij de opname van een film over Duin & Bosch; rechts de grafsteen van Gabriël Benjamin.

Nestoriaan

Uit het bevolkingsregister blijkt Benjamin Gabriël (dus andersom geschreven), geboren op 10 januari 1883 te Matta in “Kurdestan” en van beroep “Chaldeïsch Nestoriaan”. Hij werd ingeschreven op 20 april 1917 en overleed te Bakkum op 28 april 1917, 34 jaar oud en ongehuwd. Volgens de aangifte van overlijden was hij een “christenzendeling” uit Matta. ‘Mattai’ is Syrisch voor Mattheüs en sinds de vierde eeuw een Syrisch-orthodox klooster in Noord Koerdistan nabij Mosul in Irak. Hij verbleef dus maar een week op D&B en werd er niet als patiënt, maar naast dokter Jacobi begraven. Bij Parnassia, de huidige eigenaar van het landgoed, weet men van niets. Na de privatisering van het ziekenhuis en enige reorganisaties blijkt de administratie van de begraafplaats, een rijksmonument, daar spoorloos. Verschillende oud-medewerkers getuigen dat heel veel documenten als “onbegrepen stukken” in afvalcontainers zijn verdwenen.

Paranoia

Veel materiaal is overgedragen aan “Het Dolhuys”. Daar weet men dat het archief van D&B zich in het Noord-Hollands Archief te Haarlem bevindt. Helaas blijkt dat 90 procent van de ontvangen patiëntendossiers is vernietigd, waaronder ook dat van Gabriël Benjamin, want dat blijft na een speurtocht onvindbaar. Wel wordt het jaarverslag 1917 van D&B aangetroffen. Uit een tabel met doodsoorzaken van geanonimiseerde overleden patiënten kan worden gereconstrueerd dat deze “krankzinnige” op 34-jarige leeftijd is overleden aan “pneumonie” (longontsteking; pve) en leed aan “paranoia” of “vecordia” (waanzin; pve). Op een overzicht van grafstenen uit 1949 staat bij zijn naam echter met de hand “personeelslid” geschreven!

Weeshuis

In het Algemeen Handelsblad (AH) van 4 februari 1915 wordt door een predikant gewaarschuwd voor “twee Armeense geestelijken” die in Utrecht collecteren voor kerkelijke doeleinden “vanwege hun onverwacht optreden en exotisch uiterlijk, ofschoon volstrekt niet ongunstig”. Zij hebben zich echter bij de politie gelegitimeerd en hun papieren bleken in orde. Volgens een aanbeveling van een aartsbisschop zamelden zij geld in voor een Chaldeese kerk en een weeshuis in Koerdistan: “De eene heet Gabriël Benjamin, abbé-diaken, oud 31 jaar, de ander Darius Johannes, oud 19 jaar.” Een tweede bericht in het AH van 22 juni 1915 betreft dezelfde twee mannen in Amsterdam. Er wordt gemeld dat zij het opgehaalde geld verzenden naar een pastoor in Dordrecht: “Zij behoren tot de christelijke sekte der Nestorianen en zijn gekleed in geestelijk gewaad.” Over Darius Johannes werd niets meer gevonden. Gabriël Benjamin overlijdt bijna twee jaar later op Duin en Bosch.

Aquarel van de begraafplaats van Duin & Bosch in 1920 (W.K. de Hardt, collectie Het Dolhuys); rechts van de obelisk het graf van Gabriël Benjamin.
Aquarel van de begraafplaats van Duin & Bosch in 1920 (W.K. de Hardt, collectie Het Dolhuys); rechts van de obelisk het graf van Gabriël Benjamin.

Grafsteen

Het antwoord op de vraag naar de bijzondere plek van zijn graf is een veronderstelling. De begraafplaats kent een katholiek en algemeen deel, elk met drie klassen voor hoofdbeambten, overig personeel en verpleegden. Volgens het ‘Reglement Begrafenissen’ uit 1914 kon een overledene tegen bijbetaling worden begraven in een hogere klasse. Voor vijf gulden mocht een steen worden geplaatst in plaats van een houten kruisje. Op een aquarel uit 1920 staat op het graf een steen. Vermoedelijk is voor beide door iemand extra betaald. Voor een man met een verhaal, op een plek met een verhaal. Een plek om zuinig op te zijn!

Nieuwsblad van Castricum, Achtergrond, pg 15 door Peter van Eerden

Gulle gift VCC aan Oud-Castricum

Hans Boot schroeft de deksel van de collectebus los om het geld te kunnen tellen.

Vrouwen Contact Castricum (VCC) hield afgelopen woensdag in sporthal ‘De Bloemen’ haar jaarlijkse ledenbijeenkomst ter gelegenheid van de opening van het nieuwe seizoen. Het is dan een goede gewoonte dat er door de vereniging een gift beschikbaar wordt gesteld voor een goed doel. Deze bestaat uit een vastgesteld bedrag dat wordt aangevuld met giften die tijdens de middag door de leden worden gedeponeerd in een collectebus.

Dit jaar was de keuze gevallen op de Werkgroep Oud-Castricum die het afgelopen jaar veel heeft geïnvesteerd in de uitbreiding van haar onderkomen De Duynkant aan de Geversweg. Omdat er nog wel wat extra geld nodig is voor de aanpak van het interieur, was de werkgroep uiteraard erg blij met het aanbod van VCC.

Guus van der Schaaf overhandigt de gift aan Gerard Veldt.
Guus van der Schaaf overhandigt de gift aan Gerard Veldt.

Als dank gaf Gerard Veldt, die zeven jaar penningmeester van de stichting was en tevens voorzitter van de bouwcommissie voor de verbouw en herinrichting van De Duynkant, voor de circa 70 VCC-leden een boeiende powerpointpresentatie over het ontstaan en functioneren van Oud-Castricum. Hij werd daarbij geassisteerd door Hans Boot.

Daarna werd de film van Anton Visser uit 2015 over de geschiedenis van de Dorpsstraat vertoond die bij vele dames nostalgische gevoelens opriep en de tongen los maakte.

Tot slot overhandigde voorzitter Guus van der Schaaf aan Gerard Veldt de envelop met bekendmaking van het vaste bedrag van 150 euro. De collecte bracht nog eens 137 euro op, zodat de Werkgroep Oud-Castricum een kleine 300 euro aan haar financiële middelen kan toevoegen.

Persbericht van Hans Boot