Openingstoespraak ter gelegenheid van de tentoonstelling “Het verdwenen Dorp”

Opening van de Tentoonstelling “Het verdwenen Dorp”
op Zaterdag 30 Juni 2018 13.30 uur in de Duynkant, Geversweg Castricum
door Bertus Stuifbergen.

Hoe kan je nu tentoonstellen wat er niet meer is?

Het dorp is verdwenen; nee: het verdwenen Dorp.

Waar is het dan toch gebleven?

De wagen van de Tijd heeft geen rem en ook geen achteruit! Maar hij heeft wel een achteruitkijkspiegel! Een ijverige groep vrijwilligers hebben samen door die spiegel gekeken om alles wat verdwenen is weer zichtbaar te maken met foto’s en teksten.
Veel speurwerk is daar voor nodig geweest en blij verrast was ieder als weer een foto te voorschijn kwam, waardoor ze recht in de ogen keken van de vroegere bewoners van de Duin en Bosscherweg, het Slingerpad of Onderlangs. Ze herkenden de gezichten en gaven er namen aan; ze herkenden de huizen en gaven ze een nummer en een straatnaam.

Boerderij ‘de Papenberg’ aan de rand van het duingebied, waar tot 1925 de familie Stuifbergen boerde.

Als je dieper doorkijkt en bij jezelf vragen stelt bij die verdwijning, b.v. de Waarom vraag, dan vraag je je in gemoede af hoe die mensen van de Duinkant het gevonden hebben; dat de sloophamer juist hún huisje moest vernielen; dan ga je beseffen dat de herinneringen aan die geschiedenis in het jaar 1943 Littekens zijn op hun en onze levensweg.

Als kind liep ik naar mevrouw Winkelman’s huisje om water te halen als we speelden op de Papenberg; als kind liep ik een beetje angstig door het Slingerpad, het kon er nogal donkerig zijn, echt een straatje waar de Tien Tonen en Elf Ribben fijne schuilplaatsen konden hebben. En voor die wezens was ik ijselijk bang.

V.l.n.r. Jan (1871-1947) ongehuwd, Trijn (1880-1951) ongehuwd, Anna (1877-1951) ongehuwd en Piet (1878-1952) ongehuwd. Allen kinderen van Pieter Stuifbergen en Jannetje Zonneveld geboren op boerderij De Papenberg.

Ik zie mijn Ome Jaap Stuifbergen nog op zijn aparte manier op zijn transportfiets stappen: linkervoet op een speciale step bij het achterwiel en zijn rechterbeen zwaaiend over de bagagedrager en hup op het zadel; kist voor op de drager van het stuur met kranten en tijdschriften zoals de Katholieke Illustratie! We zien hier niet alleen foto’s , maar de herinnering levert ook nog bewegende beelden voor de mens die toen leefde: ik zie ze nog : Tante Anne als de matrone, Tante Trein met haar keukensloof, Ome Piet als de onderdanige harde werker en Ome Jan, blind, met een stok bij de hand zittend op een stoel aan de zijkant van de tafel, met ogen starend in de verte, het hoofd een beetje achterover. Blind; wat is blind. Ik heb toen mijn ogen een tijdje heel stijf dicht gehouden! En ik wist blind is héél donker. Ook zie ik daar Tante Riek Glorie: ze noemden haar de kankerjuffrouw. Als kind heb ik dat nooit begrepen. In hun mooie huis woonde Theo Glorie met wie ik op de lagere school zat en die later banketbakker was in Heemstede aan de Zandvoortse Laan.

Onderlangs, de boerderij Papenberg van Stuifbergen.

Mijn grootvader Bertus Stuifbergen is geboren in een huisje tegen de duinen; zijn vader heet Piet en zijn moeder was Ooitje Zonneveld. Daarom werd mijn opa Bertus van Ooitje genoemd. Ze hadden een landje naast de woning waar de kippen liepen. Toen mijn vader stervend was zei hij tegen mij : “Ber, je gaat me als ik dood ben toch niet naar het kippenlandje brengen!”

Het is een eer deze tentoonstelling te mogen openen en een vreugde om de schitterende herinneringen op deze manier op te halen. Maar ik blijf zeggen dat die herinneringen ook littekens blijven in de geschiedenis van ons dorp.
Dank aan de Tentoonstelling groep en laten we samen heerlijk genieten van wat zij ons nu voorzetten.

Ik heb gezegd.

Expositie Castricumse Streken geopend

Onder grote belangstelling is afgelopen zaterdag in Galerie Streetscape de jubileumexpositie ‘Castricumse Streken’ van de Werkgroep Oud-Castricum geopend.

Rino Zonneveld (rechts) feliciteert de herrezen Sijf Portegies (Wim de Goede) met de opening van ‘Castricumse Streken’. (foto Hans Boot)

Na een ludieke ontvangst door het amusementsbureau Sanseveria heette initiatiefnemer Rino Zonneveld de genodigden welkom en benadrukte dat de Castricumse streek een gebied is met een eigen karakter dat wondermooi en met verschillende technieken door begaafde kunstenaars in beeld is gebracht. Hij bedankte alle inbrengers van de kunstwerken en voegde daaraan toe: “Hier hangt werk uit de huiskamer waar het behang nu twee maanden kan bijkleuren. Wij hebben 125 van de 450 werken gekozen en gesorteerd in buurten zoals die vroeger en ook nu nog zichtbaar zijn. Behalve deze werken is er ook een diashow te zien van de 325 werken die niet zijn gekozen en een aantal filmdocumenten.”

Nadat Rino Zonneveld zijn teamgenoten Meinard Kloppenburg, Annette Beentjes, Corrie Loogman en Jacques Schermer had bedankt voor hun tomeloze inzet,  roemde hij ook galeriehoudster  Saskia Steenbakkers voor het beschikbaar stellen van de grote en centraal gelegen  expositieruimte.

Vervolgens wendde Zonneveld zich tot de bekende vroegere schilder en tekenaar Sijf Portegies. Alhoewel deze kunstenaar al in 1959 is overleden, was hij voor de start van deze bijzondere tentoonstelling  even teruggekeerd op aarde en verrichtte de openingshandeling  die bestond uit het doorknippen van het welbekende lint.

Tot slot kregen de bezoekers onder het genot van een drankje en een hapje en sfeervolle achtergrondmuziek van accordeonist Henk Kerssens de gelegenheid om de indrukwekkende reeks kunstwerken te bezichtigen.

‘Castricumse Streken’ is te zien van 21 mei tot en met 14 juli op donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag van 14 uur tot 17.30 uur bij Galerie Streetscape, Dorpsstraat 7. De entree is gratis.

‘Castricumse Streken’ in beeld bij Galerie Streetscape

Naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van de werkgroep Oud-Castricum is een unieke jubileumexpositie samengesteld met kunstwerken van bekende en onbekende kunstenaars die Castricum en Bakkum herkenbaar in beeld hebben gebracht.

Hoe zagen Castricum of Bakkum er vroeger uit? Hoe ziet het dorp er tegenwoordig uit? Herkennen wij de plekken nog? Na een oproep van de Werkgroep Oud-Castricum vorig jaar, bleek er een overweldigend aanbod te zijn van kunstwerken met karakteristieke plekken. Het betreft zowel oude als nieuwe kunst van het begin van de vorige eeuw tot nu, in de meest uiteenlopende stijlen en technieken van professionele en amateurkunstenaars.

Henri Braakensiek schilderde deze impressie van Castricum.

De organisatie van de expositie is in handen van Rino Zonneveld, Corrie Loogman, Jacques Schermer, Meinard Kloppenburg en Annette Beentjes. De keuze die gemaakt moest worden uit zo’n 450 aangeboden werken bleek niet eenvoudig, maar de uiteindelijke selectie van 125 kunstwerken, verdeeld over de buurtschappen Duinzijde, Bakkum, Heemstee, Kerkbuurt, Noordeinde, Oosterbuurt en Schulpstet, geeft een unieke kijk op onze omgeving.

Meer dan 60 kunstenaars en particulieren waren bereid hun werk gedurende twee maanden in bruikleen af te staan. Op de expositie blijkt hoeveel bijzondere en talentvolle kunstenaars onze gemeente telt. Valt er een ‘Castricumse School’ te ontdekken in de werken van leermeesters Sijf Portegies, Cor Heeck, Lois Kapr, Kees Bakker en vele anderen? En hoe kwam werk van de bekende beeldend kunstenaar Henri Braakensiek in Castricum terecht? Wat is het meest geschilderde plekje in onze omgeving? Ga terug in de tijd en dwaal met de kunstenaars door de buurtschappen van de Heerlijkheid Castricum.

Alle 450 aangeboden kunstwerken zijn gefotografeerd voor de Beeldbank van de website van Oud-Castricum. Op de expositie is hiervan alvast een voorproefje te zien. Dat geldt ook voor enkele gefilmde kunstenaarsportretten, waaronder een verrassend portret van Sijf Portegies. Van alle geselecteerde kunstenaars is een biografie aanwezig. Tijdens de openingsuren zullen regelmatig kunstenaars aanwezig zijn om hun werk nader toe te lichten.

‘Castricumse Streken’ is te zien van 21 mei tot en met 14 juli op donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag van 14 uur tot 17.30 uur bij Galerie Streetscape, Dorpsstraat 7 (op zondag 21 mei is de expositie open vanaf 11.00 uur). De entree is gratis.

Expositie Vervaagd Agrarisch Verleden geopend

Onder grote belangstelling werd afgelopen zondagmiddag de nieuwe tentoonstelling Vervaagd Agrarisch Verleden van de Werkgroep Oud-Castricum geopend in de boerderij van mevrouw Twisk aan de Dorpsstraat. Deze tentoonstelling laat vooral zien hoe de boeren en tuinders uit Castricum en Bakkum in de tweede helft van de 20e eeuw verdwenen.

Siem Mooij tijdens zijn openingswoorden

Na een welkomstwoord en het bedanken van mevrouw Twisk voor het beschikbaar stellen van haar boerderij, gaf Erica Brouwer, taakgroepleider Tentoonstellingen bij Oud-Castricum, het woord aan Siem Mooij die de expositie Vervaagd Agrarisch Verleden in het kader van het 50-jarig jubileum van de werkgroep mocht openen. Siem, een broer van het al jarenlang actieve werkgroeplid Ernst Mooij, is een van de doorgewinterde agrariërs die zijn sporen in Bakkum heeft verdiend. Hij zei onder meer: “Toen ik het verzoek kreeg om deze expositie te openen heb ik dat met beide handen aangepakt. Ik wil in de eerste plaats Oud-Castricum van harte feliciteren met het 50-jarig bestaan. Over mijzelf kan ik zeggen dat ik op jonge leeftijd in het agrarische vak ben begonnen op boerderij Zeeveld achter Koningsbosch. In 1962 nam ik het bedrijf met 12 melkkoeien en acht stuks jongvee over van mijn vader Piet en in 1968 verhuisden we naar de Van Tienhovenhoeve aan de Heereweg. Wat ik zo jammer vind is dat er in de loop der tijd zoveel verloren is gegaan en ik vraag mij wel eens af waar we gebleven zouden zijn als de agrariërs zo doorgegaan waren als ze vroeger werkten. Er is veel te veel veranderd en er moet wat gebeuren. De fosfaatproductie van de melkveestapel moet als gevolg van mestoverschotten omlaag. Daarom moet de Nederlandse veestapel ingekrompen worden met 60.000 melkkoeien. Mijn stelling is dat, als de boeren willen blijven bestaan, de aandacht meer gevestigd moet worden op de kwaliteit en niet op de kwantiteit. We staan in Europa bekend om onze eerste klas voedsel en die lijn moeten we blijven volgen!”

Geurtjes

Siem Mooij had de openingshandeling graag verricht door bijvoorbeeld een kruiwagen met mest naar binnen te rijden en leeg te gooien, maar dat leek de tentoonstellingscommissie toch niet zo’n goed idee. Daarom had de agrariër maar een aantal geurtjes in glazen potjes meegenomen, waarvan iedereen die wilde ruiken mocht raden wat erin zat.

De drie hoofdrolspelers van de tentoonstelling. V.l.n.r.: Ernst Mooij, zijn broer Siem en Erica Brouwer. (Foto Hans Boot)

‘Vervaagd Agrarisch Verleden’ wordt gehouden in de boerderij Dorpsstraat 11, waar in de dors ook een verzameling oude gereedschappen te zien is die eigenaar Twisk verzamelde. De openingstijden zijn vanaf zondag 7 mei elke zaterdag- en zondagmiddag van 14.00-17.00 uur gedurende de maanden mei, juni, juli en augustus. De entree is gratis. (tekst Hans Boot)     

Exposities Oud-Castricum voorlopig in Dorpsstraat

START ‘VERVAAGD AGRARISCH VERLEDEN’

De komende maanden vindt er een grote verandering plaats voor wat betreft de maandelijkse tentoonstellingen van de Werkgroep Oud-Castricum, die doorgaans op de eerste zondag van de maand in De Duynkant aan de Geversweg worden gehouden.

Exposities
In het kader van haar 50-jarig jubileum organiseert de werkgroep namelijk twee exposities in de Dorpsstraat. In de eerste plaats is dat vanaf 7 mei ‘Vervaagd Agrarisch Verleden’ in de boerderij van Twisk.
Deze tentoonstelling laat zien hoe de boeren en tuinders uit Castricum en Bakkum in de tweede helft van de 20e eeuw verdwenen en Castricum van een agrarisch dorp een forensendorp werd. Dat betekende dat veel boerderijen werden gesloopt en weilanden veranderden in woonwijken.
Ook geeft de tentoonstelling een indruk van het zware boerenleven en het leven op de tuinderijen. Dat varieert van koeien die met de hand gemolken werden tot handkarren volgeladen met aardbeien op weg naar de veiling.  

‘Vervaagd Agrarisch Verleden’ wordt gehouden in de boerderij Dorpsstraat 11, waar in de dors ook een verzameling oude gereedschappen te zien is die eigenaar Twisk verzamelde.
De openingstijden zijn vanaf zondag 7 mei elke zaterdag- en zondagmiddag van 14.00-17.00 uur gedurende de maanden mei, juni, juli en augustus. De entree is gratis.
Op 20 mei start in het pand Dorpsstraat 7, waar Galerie Streetscape is gevestigd, een tweede expositie onder de naam ‘Castricumse Streken’, waarover tijdig informatie volgt via de media en de website www.oudcastricum.com.

In verband met deze tentoonstellingen vervallen de open dagen van Oud-Castricum vanaf 7 mei tot en met 6 augustus in De Duynkant en zijn er daar tot september ook geen exposities te bezichtigen. Het gebouw van de werkgroep is wel open op de gebruikelijke maandag- en woensdagavonden van 19.30 tot 21.30 uur.

 

 

Tentoonstelling Vervaagd Agrarisch Verleden

Tentoonstelling Vervaagd Agrarisch Verleden

Hoe boeren en tuinders verdwenen uit het centrum van Castricum/Bakkum.

Eeuwenlang hebben er boerderijen in het centrum van Castricum gestaan. De boerderijen in het duingebied dateren vooral uit het begin van de 19e eeuw toen koning Willem I duingebied aankocht voor ontginning.

In het begin van de 20e veranderde het karakter al van Castricum. Duin & Bosch werd gebouwd. Dit leverde meteen al werkgelegenheid op buiten het werken op een boerderij of tuinderij.

Op gemeenteraadsniveau was men al voor de Tweede Wereldoorlog bezig met een toekomst van Castricum waarin het agrarisch leven niet meer de boventoon voerde.  

In de tweede helft van de 20e eeuw veranderde het karakter van Castricum inderdaad fundamenteel.

In hoog tempo veranderde het agrarisch dorp in een forensendorp. Boerderijen verdwenen, weilanden veranderden in een woonwijken. De forensen kregen snel de overhand.

Waar in de Oosterbuurt vroeger nog 27 boerenbedrijven waren, zijn nu slechts 3 boeren nog actief.

De tentoonstelling geeft een indruk van het zware boerenleven en het leven op de tuinderijen. Van koeien die met de hand gemolken werden tot handkarren volgeladen met aardbeien op weg naar de veiling. Alleen oude Castricummers en Bakkummers hebben hier nog herinneringen aan.

Vervaagd Agrarisch Verleden is te zien in de boerderij van Twisk, waar in de dors ook een verzameling oude gereedschappen te zien is die de heer Twisk verzamelde.  

Plaats: Dorpsstraat 11, Castricum

Openingstijden: Vanaf zondag 7 mei elke zaterdag- en zondagmiddag van 14.00-17.00 uur.

In de maanden: Mei, juni, juli en augustus.